Wypoczęty programista

Aby programista efektywnie wykonywał swoje zadania w pracy, potrzebuje nie tylko odpowiednich narzędzi i warunków w miejscu zatrudnienia, ale nie może również zapominać o odpoczynku. O konieczności zachowania odpowiedniego work-life balance pisaliśmy już w jednym z naszych artykułów. Równowaga pomiędzy pracą a życiem prywatnym i odpoczywaniem jest kluczowa dla higieny życia zawodowego. Nie da się tego pominąć na dłuższą metę.

 

Czy potrafimy odpoczywać?

Odpoczynek jest jedną z najważniejszych potrzeb naszego organizmu. Trudno oczekiwać, żeby człowiek mógł się koncentrować na wykonywanych czynnościach na takim samym poziomie przez 6 czy 10 godzin. Programiści nie pracują fizycznie, tylko umysłowo, ale i tak prędzej czy później odczują zmęczenie. Dotyczy to zresztą wszystkich zawodów. Przez jakiś czas może rzeczywiście wydawać się, że zmęczenie nas nie dotyczy, że świetnie radzimy sobie z pracą po kilkanaście godzin dziennie, a nawet kodujemy po powrocie do domu. Jak długo jesteśmy w stanie to wytrzymać? Tydzień? Miesiąc? Rok? Nasz organizm w końcu spali całą energię, jaka mu pozostała. Wtedy pojawi się już nie tylko zmęczenie, ale często również zniechęcenie, apatia, a czasami również depresja.

Problem z odpoczywaniem polega również na tym, że nie potrafimy tego robić skutecznie. Niektórzy czują wręcz lęk, gdy przestają pracować. To nie tylko problem programistów, ale również wielu Polaków, którzy wykonują zupełnie inne zawody. Jak pokazuje raport Monitor Rynku Pracy Instytutu Badawczego Randstad, nie potrafimy przestać myśleć o pracy nawet w czasie urlopu. Dotyczy to aż 36% Polaków, natomiast 60% z nas sprawdza od czasu do czasu swoją firmową skrzynkę pocztową, będąc na wakacjach. Trudno również mówić o prawdziwym work-life balance, gdy co trzeci Polak pracuje codziennie po godzinach. Agencja Sedlak & Sedlak przeprowadziła badania na potrzeby swojej Diagnozy Społecznej i wyliczyła, że najdłużej w naszym kraju pracują kierowcy ciężarówek i autobusów (średnio 48 godzin tygodniowo). Programiści i inni specjaliści IT pracują w tygodniu najczęściej 44 godziny. Oczywiście w wielu przypadkach zdarza się, że dłużej, ponieważ podawane wyniki są uśrednione. Można się pokusić o stwierdzenie, że w rzeczywistości jest to problem ogólnoświatowy, wynikający z naszej cywilizacji i ogromnego tempa życia. To oznacza, że efektywnego odpoczynku trzeba się nauczyć.

 

Sztuka odpoczynku

Odpoczynek wydaje się czymś naturalnym dla człowieka. Okazuje się jednak, że coraz częściej tracimy tę umiejętność, a w czasie wolnym od pracy nie potrafimy naładować naszych życiowych akumulatorów. Trudno uznać na przykład za skuteczne odpoczywanie, polegające na wielogodzinnym wpatrywaniu się w ekran telewizora z kanapy, gdy w pracy również patrzymy w ekran, tyle że monitora. W tej sytuacji już lepiej wybrać książkę (o lekturach programistów pisaliśmy tutaj) albo pójść na spacer. Niestety, problem polega na tym, że nawet mając czas wolny, nie potrafimy go odpowiednio wykorzystać. W rezultacie wracamy do pracy tak samo zmęczeni, jak z niej wychodziliśmy. Trudno w takiej sytuacji być kreatywnym i błyskawicznie wykonywać zadania. Czy to sytuacja bez wyjścia?

Nie trzeba wcale wyważać otwartych drzwi i wymyślać skomplikowanych strategii odpoczywania. Pilnowanie z ołówkiem w ręku lub za pomocą aplikacji w telefonie tego, jak odpoczywamy albo zmieni się w obsesję, albo doprowadzi do frustracji. Aby skutecznie odpoczywać, nie potrzeba do tego żadnych aplikacji, wystarczy tylko zdrowy rozsądek.

Oto garść naszych porad, jak skutecznie wykorzystać czas wolny, żeby wrócić do pracy wypoczętym:

  • Odpoczywanie zaczyna się tak naprawdę w naszym umyśle. Co z tego, że wyjdziemy z pracy, skoro myślami nadal tam pozostaniemy. Musimy nauczyć się, jak okiełznać nasz umysł, odciągnąć go od codziennej rutyny zawodowej. Nie jest to łatwe i nierzadko wymaga czasu. Niektóre osoby wykorzystują do „uwalniania się od pracy” różne techniki relaksacyjne, inne stawiają na intensywny wysiłek fizyczny. Tak naprawdę należy odkryć, co jest w stanie absorbować całą naszą uwagę, spychając na plan dalszy kwestie związane z pracą.
  • W efektywnym odpoczynku kluczowy jest sen. Osoby, które nie potrafią odpoczywać, często również sypiają bardzo krótko, a niekiedy nawet mają problem z zasypianiem, budzą się w nocy wielokrotnie. Tymczasem sen regeneruje nasz organizm i pozytywnie wpływa na naszą pamięć i przyswajanie informacji. Badania naukowców z Uniwersytetu Kalifornijskiego pokazują, że do efektywnego odpoczynku wystarcza już 6-7 godzin snu.
  • Odpoczywać należy codziennie, a nie raz na jakiś czas. Nie musi to być wcale długi okres relaksu, wystarczy nawet 30-60 minut czasu tylko dla siebie. Najlepiej robić to zaraz po pracy.
  • Ważne także, żeby przynajmniej jeden dzień w tygodniu przeznaczyć tylko na odpoczywanie. Odcinamy się wtedy zupełnie od obowiązków zawodowych, nie nadrabiamy zaległości, nie sprawdzamy firmowej poczty. Spędźmy ten dzień na przyjemnościach, jakbyśmy nie mieli żadnych obowiązków.
  • Spacery lub jazda na rowerze to zawsze skuteczne „odstresacze”. Potrafią doskonale uwolnić od tego wszystkiego, co nas męczy na co dzień. Bliski kontakt z naturą, wyprawa do parku to może być dobra alternatywa dla codziennego zabiegania (pod warunkiem, oczywiście, że nie będzie nas dusił smog).
  • Programista nie powinien zapominać o aktywnym wypoczynku. Ruch fizyczny pozwoli skoncentrować się na naszej cielesności i skutecznie oderwie od zadań, jakie mamy do rozwiązania w pracy. Nie musi to być od razu codzienne bieganie, wystarczy od czasu do czasu wizyta w siłowni czy przejażdżka rowerem.
  • Na koniec sprawa nie mniej ważna niż inne – urlop. Świat się nie zawali, jeśli wyjedziemy chociaż na tygodniowe wakacje.

I jeszcze jedna istotna kwestia: nie wolno nam mieć wyrzutów sumienia, że odpoczywamy, że nic nie robimy. Bezczynność to także część naszego życia. Czasami równie ważna jak praca.