Pamięć w programowaniu.

Z pamięcią i zapamiętywaniem programiści mają do czynienia na co dzień, zajmując się kodowaniem. Jednak nie o algorytmach i o linijkach kodu będzie tym razem, ale o procesach zachodzących w naszym mózgu, a związanych właśnie z zapamiętywaniem i skutecznym uczeniem się (programiści muszą wszak nieustannie być na czasie i poznawać nowe rzeczy). Nasz mózg często porównywany jest do komputera, ale w rzeczywistości to bardziej skomplikowane „urządzenie”, którego tajemnic wciąż jeszcze nie odkryliśmy do końca.

Co wiemy o zapamiętywaniu?

W wielu ośrodkach naukowych na świecie nieustannie prowadzone są badania nad ludzkim mózgiem i nad procesami w nim zachodzącymi, w tym również nad fenomenem zapamiętywania i pamięci. Liczne kwestie zdołaliśmy już rozwikłać, ale wielu spraw możemy ciągle jeszcze tylko się domyślać. Co zatem wiemy o zapamiętywaniu?

W ludzkim mózgu każda z komórek posiada połączenie z innymi komórkami (dokładnie z 10 tysiącami). To tzw. synapsa, która jest wynikiem impulsów elektrycznych i chemicznych, a te z kolei są wywoływane bodźcami, które docierają do mózgu z zewnątrz. Gdy uczymy się nowych rzeczy, powstają nowe synapsy, przy czym proces uczenia często jest nieświadomy. Tutaj widać pewną analogię z komputerem. Zaawansowane algorytmy wyszukują odpowiednie informacje, gdy korzystamy z funkcji „znajdź”, zwracając nam wyniki. Podobnie mózg pod wpływem jakiegoś hasła, bodźca dźwiękowego lub wizualnego przeszukuje swój „rejestr”, wyciągając z niego wszystko, co może się kojarzyć mniej lub bardziej z danym bodźcem.

Naukowcy doszli do wniosku, że ślady pamięciowe mogą „wędrować” właściwie po całym mózgu, ale to, co właśnie pojawiło się w pamięci, umieszczane jest w hipokampie. Można go porównać do pulpitu komputera, gdzie tworzymy nowe foldery i zapisujemy różne pliki. Potem część z nich pozostaje, inne – niepotrzebne – wędrują do kosza. Również w hipokampie tylko część informacji zostaje utrwalonych – zaczynają aktywnie działać odpowiednie geny w komórkach nerwowych, a ich wypustki rosną. Gdy taki ślad pamięciowy jest już wystarczająco trwały, posiadając odpowiednią ilość impulsów, informacja przekazywana jest z hipokampu do kory mózgowej. Problem polega jednak na tym, że z komputera można wykasować dowolny plik, a z mózgu – nie. Czy można jednak wspomóc proces zapamiętywania?

Skuteczność zapamiętywania

Uczysz się nowego języka programowania? Nowych frameworków? A może chcesz lepiej opanować język obcy? Umiejętność szybkiego zapamiętywania na pewno ci się przyda. To jednak nie wszystko. Warto również poznać sposoby pamiętania o wielu istotnych sprawach: od deadline’ów, umówionych spotkań, zadań do wykonania, aż po kupno kwiatów na imieniny cioci Lusi. Zanim sprawdzimy, jak programista może wspomóc swoje zapamiętywanie, należy podkreślić, że:

  • zapamiętujemy 10% tego, co czytamy;

  • zapamiętujemy 20% tego, co usłyszymy;

  • zapamiętujemy 30% tego, co zobaczymy;

  • zapamiętujemy 50% tego, co jednocześnie zobaczymy i usłyszymy;

  • zapamiętujemy 70% tego, co mówimy;

  • zapamiętujemy 90% tego, co jednocześnie mówimy i robimy.

Już te dane pokazują, w jakim kierunku powinni podążać programiści, jeśli zależy im na skutecznym zapamiętywaniu. Raz jeszcze widać, że to, co robimy, łatwiej wchodzi nam do głowy, a więc najlepiej uczyć się i zapamiętywać w działaniu, a nie poprzestając na teorii. Nic dziwnego, że wielu doświadczonych programistów radzi młodszym kolegom po fachu: ucz się programowania, programując, a nie czytając o programowaniu.

Akceleratory zapamiętywania

Warto jednak wiedzieć, że zapamiętywanie i uczenie się można skutecznie przyspieszyć i wspomóc. Przede wszystkim warto ćwiczyć koncentrację. Jej brak to ogromna przeszkoda w zapamiętywaniu. Wielu specjalistów od zapamiętywania poleca wykonywanie różnych zadań i ćwiczeń, jak na przykład liczenie co 3 od 100 do 0 albo co 20 od 500 do 0. Można wymyślać własne techniki. Ważne, żeby wykonywać intensywnie coś, co wymaga największego skupienia. Poza tym warto stosować różne techniki pamięciowe (mnemotechniki), które ułatwiają zapamiętywanie. Najpopularniejsze to:

  • Metoda łańcuchowa – technika bardzo skuteczna, gdy chcemy utrwalić w naszej pamięci szereg wielu informacji (np. zadania do wykonania). Należy tutaj zbudować ciąg obrazów, które złożą się na pewną historię. Ważne jednak, aby ta historia była jak najbardziej barwna, a nawet absurdalna, śmieszna, ponieważ tylko wtedy najłatwiej ją zapamiętamy.

  • Technika kształtów i liczb – tym razem chodzi łączenie i kojarzenie informacji z pewnymi obrazami-wytrychami. Można, a nawet trzeba wykorzystywać indywidualne skojarzenia, jakie ewokują pewne liczby. Należy zastanowić się, z jakim kształtem kojarzy się dana liczba, tworząc na tej podstawie ciąg obrazów (np. 0 może być jajkiem, jeziorem itp.).

  • Pokój rzymski – tym razem technika ze starożytności, która ułatwia zapamiętywanie długich list i bardzo wielu informacji. Wybieramy w dobrze znanym nam pomieszczeniu (np. własny pokój, biuro w pracy) określoną ilość miejsc, a potem każde z nich łączymy z informacją, jaką chcemy zapamiętać. To sprawi, że ilekroć spojrzymy na dane miejsce lub sobie je wyobrazimy, przywołamy konkretną informację z nim związaną.

  • Mapa Myśli – w ostatnich latach niezwykle popularna metoda skutecznego zapamiętywania, wymyślona przez dwóch Brytyjczyków: Tony'ego i Barry'ego Buzana. Chodzi w niej o zmuszenie do współpracy obydwu półkul mózgowych. W dużym uproszeniu można to wyjaśnić w następujący sposób: na środku kartki rysujemy obrazek co najmniej trójkolorowy, a potem rozrysowujemy dalsze obrazy i symbole, używając wielu kolorów. To, co najważniejsze, musi być najsilniej zaznaczone. Na jednej linii może być tylko jeden rysunek/słowo, a do tego używamy różnych wielkości liter i stylów. Mapy Myśli mogą być absurdalne, abstrakcyjne. Tutaj ważna jest indywidualna preferencja. Istotne jest jednak, żeby umieszczać na takiej mapie nie tylko informacje, ale również problemy, skojarzenia itd.

Narzędzia Mind Mapping

Mając pod ręką komputery lub urządzenia mobilne, programistom będzie najłatwiej tworzyć Mapy Myśli, wykorzystując do tego różne aplikacje. Najpopularniejsze to:

  • FreeMind – darmowa, niewielka, ale szybka aplikacja, która pozwala nie tylko tworzyć Mapy Myśli, ale również umożliwia zwijanie i rozwijanie ich określonych części. Do mapy można dodawać łącza do stron www.

  • MindManager – jedno z najlepszych narzędzi tego typu na rynku, korzystają z niego duże, znane koncerny. To prawdziwy kombajn – nie tylko wykonamy tu Mapę Myśli, ale również możemy zarządzać projektami, tworzyć prognozy itd.

  • Mind Mapper Professional – bardzo rozbudowany program do tworzenia Map Myśli. Można tu również szybko notować pomysły, aby później dalej nad nimi pracować. Dodatkowo program pozwala tworzyć harmonogramy wykonania poszczególnych zadań.

Na koniec, dopóki jeszcze pamiętamy, prośba: podzielcie się Waszymi sposobami na szybkie i skuteczne zapamiętywanie. Być może macie jakieś oryginalne, nietuzinkowe sposoby, żeby walczyć z zapominaniem.