9 03 2018

Odpowiedzialność za błędne zastosowanie 50% kosztów spoczywa na pracodawcy, a kwestia może być poddawana kontrolom przez Urząd Skarbowy przez 5 lat - bo tyle wynosi okres przedawnienia. Na co powinniśmy więc zwrócić uwagę formułując umowę na tworzenie kodu jako pracodawca, a na co ją podpisując? Rozmawiamy z Tax Managerem z PwC, Grzegorzem Ogórkiem.


Wiele osób traktuje tworzenie oprogramowania jak produkcję utworu - jednorazowego dzieła, finalnie przekazując prawa autorskie firmie, z którą współpracuje. Kto z nich - rozliczając koszty uzyskania przychodu na poziomie 50% - może spać spokojnie?

GO: Jeśli stosowanie 50% dotyczy jednorazowych umów o dzieło to - jeżeli mamy do czynienia z programem lub jego częścią - raczej nie ma zagadnienia.

Jest natomiast inne - obecnie organy podatkowe w pewien sposób kwestionują za co programiści otrzymują wynagrodzenie autorskie, zgodnie z ich umową o pracę. Chodzi o przypadek, gdy z umowy wynika, że jest to wynagrodzenie za czas pracy twórczej. Przepisy jasno mówią, że podwyższone o 50% koszty uzyskania przychodów mają zastosowanie do wynagrodzenia za przeniesienie praw autorskich do utworu.

Odrębną kwestią jest wycena wartości utworu w przypadku pracownika. Dość powszechnie przyjmuje się, że wynagrodzenie autorskie stanowi procent wynagrodzenia podstawowego. Ten procent jest ustalany najczęściej właśnie w oparciu o czas pracy programisty.

Niestety, niektóre z interpretacji organów podatkowych idą dalej, kwestionując nawet procentowe wskazanie wynagrodzenia i wycenę utworu w oparciu o czas pracy.


Dlaczego - mimo niezmiennych przepisów podatkowych - zmienia się ich interpretacja?

GO: Zestawianie struktur praw autorskich i wykorzystywanie samozatrudnienia jest dość powszechne w przypadku rynku programistycznego. Trudno powiedzieć z czego wynikają zmiany, bo dotychczas organy podatkowe wydawały dużo pozytywnych interpretacji w bardzo zbliżonych sytuacjach. Należy jeszcze pamiętać, że interpretacje te są poddawane kontroli sądowej. Dlatego istnieje szansa, że sądy dostrzegą niekonsekwencję, orzekając na korzyść podatników.


Jak daleko idące może być egzekwowanie zapisów prawa podatkowego przez Urząd Skarbowy? Jakie kary grożą stronom?

GO: Przede wszystkim trzeba wiedzieć, że odpowiedzialność za błędne zastosowanie podwyższonych 50% kosztów uzyskania przychodów spoczywa na pracodawcy - płatniku podatku PIT. W przypadku skutecznego zakwestionowania zastosowania takich kosztów przez organ podatkowy pracodawca-płatnik będzie musiał dopłacić zaliczkę wraz z odsetkami za zwłokę. Okres przedawnienia wynosi 5 lat, dlatego też przez ten okres kwestia może być poddawana kontrolom.

Pewną karą finansową są odsetki za zaległości podatkowe - 8% rocznie. Ponadto do odpowiedzialności za zaniżenie podatku, wedle kodeksu karnego skarbowego, może zostać pociągnięty zarząd spółki lub osoby zajmujące się tymi kwestiami. Potencjalnie grozi to karą grzywny lub pozbawienia wolności.


Jak przygotować się i co robić w sytuacji, gdy zostaniemy wezwani do Urzędu Skarbowego w celu złożenia wyjaśnień dotyczących 50% kosztów uzyskania przychodu?

GO: Warunkiem zastosowania 50% kosztów uzyskania przychodów jest powstanie utworu. Stąd przede wszystkim należy się upewnić i przejrzeć prace pracowników pod kątem tego, czy są to utwory w rozumieniu ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych, oraz czy są one archiwizowane i dostępne na wypadek kontroli. Warto też zwrócić uwagę, czy utwory danego pracownika powstają co miesiąc - jeśli wynagrodzenie autorskie jest wypłacane co miesiąc, a co za tym idzie - 50% kosztów jest też stosowanych miesięcznie.

Należy też przejrzeć swoje umowy pod kątem kwestionowanych przez organy podatkowe zapisów: sformułowania dotyczące wynagrodzenia autorskiego, referencji do czasu pracy, nabycia pierwotnego.


Na co powinien zwrócić uwagę programista podpisujący umowę na tworzenie kodu?    

GO: Wydaje mi się, że rolą programisty nie powinno być weryfikowanie umowy pod kątem  zastosowania 50% kosztów uzyskania przychodów. Jak wspomniałem, odpowiedzialność za prawidłowość zastosowania 50% kosztów spoczywa na pracodawcy. Natomiast warto mieć świadomość, że wejście w strukturę praw autorskich wymaga odpowiednich zapisów w umowie i wiążą się z tym zwykle dodatkowe obowiązki administracyjne (związane z archiwizacją, przechowywaniem utworów i raportowaniem pracodawcy).


Jak pracodawca powinien regulować zapisy umowy, aby były one bezpieczne i zgodne z polskim prawem podatkowym?

GO: Przy zmieniających się interpretacjach podatkowych - bez zmiany przepisów w tym zakresie - to trudno mówić o bezpiecznych i zgodnym z przepisami podatkowymi zapisach umów.

To, na co zdają się wskazywać obecne interpretacje podatkowe w oczywisty sposób to kwestie związane z zapisem za co programiści otrzymują wynagrodzenie. Umowa powinna wskazywać przeniesienie praw do utworów, a nie czas spędzony na ich tworzeniu. Istotną kwestią są również zapisy dotyczące wyłączenie nabycia pierwotnego do utworu przez pracodawcę.

Pozostałe zagadnienia podnoszone i kwestionowane przez organy podatkowe nie są tak przejrzyste i wynikające z przepisów - np. ustalenie wynagrodzenia autorskiego jako procentu wynagrodzenia zasadniczego, czy ustalenie wynagrodzenia miesięcznie w oparciu o zestawienie czasu spędzonego na pracy programistycznej, etc. Niemniej warto na nie zwrócić uwagę, konstruując umowę do której będą miały zastosowanie 50% koszty uzyskania przychodów.